Celtic Legacy

Introduction

This blog plans to cover all aspects of the Celtic legacy, not only facts but also legends and myths.

Where are we going to start?

Should we start with the Hallstatt culture during the European Late Bronze Age in the 12th century BCE? Or should we go back to Proto-Celtic cultures?

Considering Proto-Celtic cultures, should we start with the Tumulus culture during the Middle Bronze Age (16th century BCE) or even further to nomadic tribes practicing cremations of their dead?

What about other peoples who are considered "related" to Celts, like Cimmerians and Scythians?

Were the Britons the core of the population in the British Isles during the Neolithic before the arrival of the Celts and then they mixed with the newcomers?

We can also see the variations in the Celtic languages. For example, in the Insular Celtic, how variations in pronunciation generated the Q-Celtic and the P-Celtic, producing the first group, the live languages Irish, Manx, and Scottish Gaelic, and the second group, the languages Welsh, Cornish, and Breton.

When telling stories about Druids, should we relate to current Wicca practices? For example, if I write about herbs in Druid traditions, should we connect with the current use of herbs like mistletoe, vervain, mugwort, yarrow, and others?

In historic times, we can describe several types of relationships. One of them is the relationship between the Celts and the Roman Empire. For example, were the Gauls living in Aquitaine along with the Basques at the time of Julius Caesar?

Or, did the Gauls feel safer living in the Armorican Peninsula (current Brittany) than in other parts of Gallia at the time of the Roman Empire, specifically in the Ar Goat (the Highland Forests)?

Another relationship is the one between the Celts and the Germanic peoples. For example, the Britons and the Anglo-Saxons, or the Gauls and the Franks.

One more relationship is the connection between the Celts and Christianity, especially in Ireland.

There are many more aspects of the Celtic culture, history, and traditions we can discuss in the future.

Well, I hope you can enjoy this blog as much as I do writing it.

Take a look at this Celtic Legacy merchandise.

https://celtic-legacy.printify.me/

--

Oidhreacht Cheilteach

Réamhrá

Tá sé beartaithe ag an mblag seo gach gné den oidhreacht Cheilteach a chlúdach, ní hamháin fíricí ach finscéalta agus miotais freisin.

Cá dtosóimid?

Ar cheart dúinn tosú le cultúr Hallstatt le linn na Cré-Umhaoise Deireanaí san Eoraip sa 12ú haois R.Ch.? Nó ar cheart dúinn dul ar ais chuig cultúir Phróta-Cheilteacha?

Agus cultúir Phróta-Cheilteacha á mbreithniú, ar cheart dúinn tosú leis an gcultúr Tumulus le linn na Cré-Umhaoise Meánaí (16ú haois R.Ch.) nó níos faide fós chuig treibheanna fánaíochta a chleachtann creamadh a mairbh?

Cad faoi phobail eile a mheastar a bheith "gaolmhar" leis na Ceiltigh, cosúil le Cimmeriaigh agus Scitiaigh?

An raibh na Briotanaigh mar chroílár dhaonra na nOileán Briotanach le linn na Ré Neoiliteach roimh theacht na gCeilteach agus ansin mheasc siad leis na daoine nua?

Is féidir linn na héagsúlachtaí sna teangacha Ceilteacha a fheiceáil freisin. Mar shampla, sa Cheiltis Oileánach, conas a ghin éagsúlachtaí i bhfuaimniú an Q-Cheiltis agus an P-Cheiltis, ag táirgeadh an chéad ghrúpa, na teangacha beo Gaeilge, Manainnis, agus Gaeilge na hAlban, agus an dara grúpa, na teangacha Breatnais, Coirnis, agus Briotáinis.

Nuair a bhím ag insint scéalta faoi Dhruidigh, ar cheart dúinn baint a bheith againn le cleachtais reatha Wicca? Mar shampla, má scríobhaim faoi luibheanna i dtraidisiúin Dhruidigh, ar cheart dúinn ceangal a dhéanamh le húsáid reatha luibheanna cosúil le drualus, vervain, mugwort, yarrow, agus eile?

I ré na staire, is féidir linn cur síos a dhéanamh ar roinnt cineálacha caidrimh. Ceann acu is ea an caidreamh idir na Ceiltigh agus Impireacht na Róimhe. Mar shampla, an raibh na Gaill ina gcónaí in Aquitaine mar aon leis na Bascaigh in aimsir Iúil Caesar?

Nó, an raibh na Gaill níos sábháilte ina gcónaí i Leithinis Armorican (an Bhriotáin inniu) ná i gcodanna eile de Gallia in aimsir Impireacht na Róimhe, go háirithe in Ar Goat (na Foraoisí Arda)?

Caidreamh eile le machnamh ná an caidreamh a bhí ag na Ceiltigh leis na pobail Ghearmánacha. Mar shampla, na Breatnaigh agus na hAngla-Shacsainigh, nó na Gaulaigh agus na Francaigh.

Caidreamh eile is ea an nasc idir na Ceiltigh agus an Chríostaíocht, go háirithe in Éirinn.

Tá go leor gnéithe eile de chultúr, stair agus traidisiúin na gCeilteach ar féidir linn plé a dhéanamh orthu amach anseo.

Bhuel, tá súil agam go mbainfidh tú an oiread céanna taitneamh as an mblag seo agus a bhainimse as é a scríobh.

Féach ar an marsantas seo ó Oidhreacht Cheilteach.

https://celtic-legacy.printify.me/

--

Dualchas nan Ceilteach

Ro-ràdh

Tha am blog seo an dùil a h-uile taobh de dhualchas nan Ceilteach a chòmhdach, chan e a-mhàin fìrinnean ach cuideachd uirsgeulan agus miotas.

Càite a bheil sinn a’ dol a thòiseachadh?

Am bu chòir dhuinn tòiseachadh le cultar Hallstatt aig Linn an Umha Deireadh na Roinn Eòrpa san 12mh linn RC? No am bu chòir dhuinn tilleadh gu cultaran Proto-Cheilteach?

A’ beachdachadh air cultaran Proto-Cheilteach, am bu chòir dhuinn tòiseachadh le cultar nan Tumulus aig Linn an Umha Mheadhanach (16mh linn RC) no eadhon nas tràithe gu treubhan nòmadach a’ cleachdadh losgadh-cuirp air na mairbh aca?

Dè mu dheidhinn sluagh eile a thathas a’ meas “càirdeach” do Cheiltich, leithid Cimmerianaich agus Scithianaich?

An e na Breatannaich cridhe sluagh nan Eileanan Breatannach aig àm an Linn Neolithic mus tàinig na Ceiltich agus an uairsin mheasg iad leis na daoine ùra?

Chì sinn cuideachd na caochlaidhean anns na cànanan Ceilteach. Mar eisimpleir, anns a’ Cheilteach Eileanach, mar a chruthaich caochlaidhean ann am fuaimneachadh a’ Cheilteach-Q agus a’ Cheilteach-P, a’ toirt a-mach a’ chiad bhuidheann, na cànanan beò Gaeilge, Manainnis, agus Gàidhlig na h-Alba, agus an dàrna buidheann, na cànanan Cuimris, Cornais, agus Breatainnis.

Nuair a bhios sinn ag innse sgeulachdan mu Dhruidhean, am bu chòir dhuinn ceangal a dhèanamh ri cleachdaidhean Wicca an latha an-diugh? Mar eisimpleir, ma sgrìobhas mi mu luibhean ann an traidiseanan nan Druid, am bu chòir dhuinn ceangal a dhèanamh ri cleachdadh luibhean an latha an-diugh mar an dùirn, an t-eun-bhàn, a’ chnàimh-mhuc, an yarrow, agus feadhainn eile?

Ann an linntean eachdraidheil, is urrainn dhuinn grunn sheòrsaichean dàimhean a mhìneachadh. Is e aon dhiubh an dàimh eadar na Ceiltich agus Ìmpireachd na Ròimhe. Mar eisimpleir, an robh na Gauls a’ fuireach ann an Aquitaine còmhla ris na Basgaich aig àm Iulius Caesar?

No, an robh na Gauls a’ faireachdainn nas sàbhailte a’ fuireach ann an Rubha Armorican (a’ Bhreatainn Bheag an-diugh) na ann am pàirtean eile de Gallia aig àm Ìmpireachd na Ròimhe, gu sònraichte anns an Ar Goat (na Coilltean Gàidhealach)?

Is e dàimh eile an tè eadar na Ceiltich agus na daoine Gearmailteach. Mar eisimpleir, na Breatannaich agus na h-Angla-Shasannaich, no na Gaulaich agus na Frangaich.

Is e dàimh eile an ceangal eadar na Ceiltich agus Crìosdaidheachd, gu h-àraidh ann an Èirinn.

Tha mòran a bharrachd thaobhan de chultar, eachdraidh agus traidiseanan nan Ceilteach ann as urrainn dhuinn bruidhinn orra san àm ri teachd.

Uill, tha mi an dòchas gun còrd am blog seo ribh cho math riumsa ga sgrìobhadh.

Thoir sùil air bathar Dualchas nan Ceilteach seo.

https://celtic-legacy.printify.me/

--

Etifeddiaeth Geltaidd

Cyflwyniad

Mae'r blog hwn yn bwriadu ymdrin â phob agwedd ar etifeddiaeth Geltaidd, nid yn unig ffeithiau ond hefyd chwedlau a mythau.

Ble rydyn ni'n mynd i ddechrau?

A ddylem ni ddechrau gyda diwylliant Hallstatt yn ystod Oes Efydd Hwyr Ewrop yn y 12fed ganrif CC? Neu a ddylem ni fynd yn ôl at ddiwylliannau Proto-Geltaidd?

O ystyried diwylliannau Proto-Geltaidd, a ddylem ni ddechrau gyda diwylliant y Tumulus yn ystod Oes Efydd Ganol (16eg ganrif CC) neu hyd yn oed ymhellach at lwythau nomadig yn ymarfer amlosgi eu meirw?

Beth am bobloedd eraill a ystyrir yn "berthynol" i'r Celtiaid, fel y Cimmeriaid a'r Scythiaid?

Ai'r Prydeinwyr oedd craidd y boblogaeth yn Ynysoedd Prydain yn ystod y Neolithig cyn dyfodiad y Celtiaid ac yna fe wnaethant gymysgu â'r newydd-ddyfodiaid?

Gallwn hefyd weld yr amrywiadau yn yr ieithoedd Celtaidd. Er enghraifft, yn y Gelteg Ynysig, sut y cynhyrchodd amrywiadau mewn ynganiad y Celteg-Q a'r Celteg-P, gan gynhyrchu'r grŵp cyntaf, yr ieithoedd byw Gwyddeleg, Manaweg, a Gaeleg yr Alban, a'r ail grŵp, yr ieithoedd Cymraeg, Cernyweg, a Llydaweg.

Wrth adrodd straeon am Dderwyddon, a ddylem ni gysylltu ag arferion Wicca cyfredol? Er enghraifft, os ydw i'n ysgrifennu am berlysiau mewn traddodiadau Derwyddol, a ddylem ni gysylltu â'r defnydd cyfredol o berlysiau fel uchelwydd, ferfain, llysiau'r mwg, yarrow, ac eraill?

Mewn cyfnodau hanesyddol, gallwn ddisgrifio sawl math o berthynas. Un ohonynt yw'r berthynas rhwng y Celtiaid a'r Ymerodraeth Rufeinig. Er enghraifft, a oedd y Galiaid yn byw yn Aquitaine ynghyd â'r Basgiaid yn amser Iŵl Cesar?

Neu, a oedd y Galiaid yn teimlo'n fwy diogel yn byw ym Mhenrhyn Armorican (Llydaw presennol) nag mewn rhannau eraill o Gallia yn amser yr Ymerodraeth Rufeinig, yn benodol yn yr Ar Goat (Coedwigoedd yr Ucheldir)?

Perthynas arall yw'r un rhwng y Celtiaid a'r pobloedd Germanaidd. Er enghraifft, y Prydeinwyr a'r Eingl-Sacsoniaid, neu'r Galiaid a'r Ffranciaid.

Perthynas arall yw'r cysylltiad rhwng y Celtiaid a Christnogaeth, yn enwedig yn Iwerddon.

Mae llawer mwy o agweddau ar ddiwylliant, hanes a thraddodiadau'r Celtiaid y gallwn eu trafod yn y dyfodol.

Wel, rwy'n gobeithio y gallwch chi fwynhau'r blog hwn cymaint ag yr wyf i'n ei ysgrifennu.

Cymerwch olwg ar y nwyddau Celtic Legacy hyn.

https://celtic-legacy.printify.me/